พ.ร.บ. ล้มละลาย ผ่านสภาแล้ว! ขอขอบคุณทุกภาคส่วนที่ร่วมกันผลักดันมาอย่างต่อเนื่อง
หลังจากรอคอยการพิจารณาในรัฐสภามานานถึงสามสมัย ในที่สุดเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎรได้มีมติเห็นชอบร่าง พ.ร.บ. ล้มละลาย ซึ่งมีสาระสำคัญ เช่น การเปิดโอกาสให้บุคคลธรรมดาที่มีปัญหาหนี้สินล้นพ้นตัวสามารถยื่นฟื้นฟูฐานะได้ คล้ายกระบวนการฟื้นฟูกิจการของนิติบุคคล รวมถึงข้าราชการและลูกจ้างรัฐที่ล้มละลายจะไม่ถูกบังคับให้ออกจากราชการในทันที
การผ่านกฎหมายครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญสำหรับลูกหนี้รายย่อย โดยเพิ่มช่องทางจากเดิมที่กระบวนการล้มละลายมีปลายทางที่การยึดทรัพย์สิน ให้เป็นการฟื้นฟูและให้โอกาสแก่ลูกหนี้ที่ยังคงมีงานและมีรายได้ เพื่อทยอยจ่ายหนี้คืน
ความสำเร็จนี้จะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากไม่ได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งจากรัฐสภา หน่วยงานรัฐ นักวิชาการ ภาคประชาสังคม และประชาชนทุกคนที่มีส่วนร่วมตลอดหลายปีที่ผ่านมา แนวร่วมการเงินที่เป็นธรรมประเทศไทย (Fair Finance Thailand) ขอขอบคุณทุกท่านที่มีส่วนร่วมผลักดันกฎหมายนี้มาอย่างต่อเนื่อง
สาระสำคัญใน พ.ร.บ. ล้มละลาย
- ลูกหนี้บุคคลธรรมดาสามารถยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูฐานะได้เอง ก่อนจะถูกฟ้องล้มละลาย (เดิมทีทำได้เฉพาะบริษัทขนาดใหญ่)
- ข้าราชการหรือลูกจ้างรัฐที่ได้รับคำสั่งให้ฟื้นฟูฐานะ ไม่ต้องออกจากราชการ สามารถทำงาน รับเงินเดือน เพื่อทยอยจ่ายหนี้ตามแผนได้
- มีกลไกสภาวะพักการชำระหนี้ (Automatic Stay) เพื่อคุ้มครองลูกหนี้ระหว่างจัดทำแผนปรับโครงสร้างหนี้และกระบวนการฟื้นฟู
- มีการจัดตั้งเจ้าพนักงานคดีเพื่อช่วยรวบรวมข้อมูลและไกล่เกลี่ยระหว่างลูกหนี้กับเจ้าหนี้ รวมถึงลดขั้นตอนกระบวนการพิจารณาคดี
- ปรับปรุงหลักเกณฑ์การเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการของ SMEs ให้ง่ายขึ้น
ทั้งนี้ หลังจากร่าง พ.ร.บ. ล้มละลาย ได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาแล้ว จะเข้าสู่ขั้นตอนตามรัฐธรรมนูญก่อนที่จะประกาศในราชกิจจานุเบกษาโดยมีผลบังคับใช้ในอีก 180 วัน
ตั้งแต่ปี 2564 เป็นต้นมา แนวร่วมการเงินที่เป็นธรรมประเทศไทยได้สื่อสารข้อมูลในประเด็นวิกฤตหนี้ และ พ.ร.บ. ล้มละลาย รวมถึงมีส่วนร่วมผลักดัน พ.ร.บ. ล้มละลาย ดังนี้
2564 — จัดทำรายงานวิจัย ‘กรณีศึกษา สถานการณ์และความต้องการของลูกหนี้รายย่อยที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19’ และจัดเสวนาออนไลน์ ‘โควิด วิกฤติหนี้: ผีซ้ำด้ำพลอย ทางออกที่ยั่งยืนและเป็นธรรม’
2564 — จัดเสวนาออนไลน์ ‘การแก้ไข พ.ร.บ. ล้มละลายเพื่อชีวิตใหม่ หลังโควิด-19’
2564-ปัจจุบัน — สื่อสารข้อมูลในประเด็นวิกฤตหนี้ และ พ.ร.บ. ล้มละลาย
2566 — จัดทำแคมเปญรณรงค์ ‘เปิดช่องฟื้นฟูสภาวะทางการเงิน ช่วยลูกหนี้บุคคลธรรมดา ไม่ต้องรอฟ้องล้มละลาย’ บนเว็บไซต์ Change.org
2569 — จัดเวทีเสวนา ‘ปลดล็อกทางตันหนี้รายย่อย: ทำไมรัฐบาลใหม่ต้องสานต่อ พ.ร.บ. ล้มละลาย (ฉบับฟื้นฟูหนี้สินโดยสมัครใจ)’