นโยบายการเงินเพื่อรับมือโลกรวน (Climate Finance) ที่รัฐบาลใหม่ควรทำในปี 2026

[English Below]

ผลกระทบจากภาวะโลกเดือด (global boiling) กำลังสร้างความเสียหายต่อสังคมและเศรษฐกิจไทยอย่างชัดเจน อาทิ อุณหภูมิความร้อนที่พุ่งสูง ภาวะขาดแคลนน้ำ และน้ำท่วม ธนาคารโลกประเมินว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (GDP) ของไทยจะมีแนวโน้มลดลง 7-14% ภายในปี ค.ศ. 2050 หากไม่มีการลงทุนเพื่อปรับตัวต่อโลกรวน (climate adaptation) อย่างทันท่วงทีและเพียงพอ

ในห้วงยามที่ประเทศไทยกำลังจะมีรัฐบาลใหม่จากการเลือกตั้งในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2026 แนวร่วมการเงินที่เป็นธรรมประเทศไทย (Fair Finance Thailand – FFT) ซึ่งผลักดันให้สถาบันการเงินดำเนินกิจการตามหลักการ ‘ธนาคารที่ยั่งยืน’ มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2018 และ Climate Finance Network Thailand (CFNT) สถาบันวิจัยด้านการเงินเพื่อรับมือภาวะโลกรวน ก่อตั้งในปี ค.ศ. 2024 เห็นตรงกันว่า นโยบายด้านการเงินเพื่อรับมือกับภาวะโลกรวน (climate finance) ควรได้รับการบรรจุเป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาลใหม่

FFT และ CFNT จึงร่วมกันนำเสนอ 10 นโยบายด้านการเงินและด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อแก้ปมปัญหาสำคัญ 3 ประการ ซึ่งจำเป็นต่อการขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านพลังงานที่ยุติธรรม (just energy transition – JET) ในประเทศไทย ดังต่อไปนี้

● ปมปัญหาที่ 1: การลงทุนด้านการปรับตัวรับมือกับโลกรวนในไทย ยังไม่เพียงพอและทันท่วงที เมื่อเทียบกับขนาดของผลกระทบจากโลกรวน และ NDC 3.0 ของไทย ยังไม่ระบุหลักปฏิบัติหรือแนวปฏิบัติที่สอดคล้องกับหลักการเปลี่ยนผ่านที่ยุติธรรม และสุ่มเสี่ยงที่จะถูกครอบงำด้วยความต้องการของกลุ่มผลประโยชน์

นโยบายที่ 1: กำหนดกองทุนภูมิอากาศ (climate fund) ใน พ.ร.บ. โลกรวน ให้ชัดเจนว่าเน้นการสนับสนุนกิจกรรมปรับตัวต่อโลกรวน (climate adaptation) สำหรับชุมชน กลุ่มเปราะบาง แรงงาน อุตสาหกรรม และ SMEs ตามหลักการเปลี่ยนผ่านที่ยุติธรรม

นโยบายที่ 2: จัดอันดับความสำคัญของการลงทุนด้านการลดก๊าซเรือนกระจก (climate mitigation) โดยรัฐ ตามหลักความคุ้มค่าการลงทุน เช่น ต้นทุนการลดก๊าซเรือนกระจกต่อตันคาร์บอนเทียบเท่า (abatement cost) และกำหนดเกณฑ์สนับสนุนการลงทุนเพื่อบรรลุ net zero ตามคำแนะนำของนักวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่ตามความต้องการของกลุ่มผลประโยชน์

นโยบายที่ 3: สนับสนุนการคิดค้นนวัตกรรมทางการเงินใหม่ๆ เพื่อรับมือกับโลกรวน โดยเฉพาะด้านการปรับตัวต่อโลกรวนและการชดเชยความสูญเสียและเสียหาย

● ปมปัญหาที่ 2: สถาบันการเงินจำนวนมากยังให้การสนับสนุนทางการเงินโรงไฟฟ้าฟอสซิลและโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่

นโยบายที่ 4: เร่งออก พ.ร.บ. โลกรวน และประกาศใช้กลไกราคาคาร์บอนภาคบังคับกับภาคพลังงาน

นโยบายที่ 5: ประกาศว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินทุกโรงต้องปลดระวางก่อนกำหนด ภายในปี ค.ศ. 2035

นโยบายที่ 6: คณะทำงาน Thailand Taxonomy ควรนำเกณฑ์ DNSH ใน EU Taxonomy มาใช้กับโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำใน Thailand Taxonomy อย่างครบถ้วน

นโยบายที่ 7: ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ทุกธนาคารจัดทำแผนการเปลี่ยนผ่าน (transition plan) สำหรับพอร์ตสินเชื่อและพอร์ตลงทุนในภาคพลังงาน

● ปมปัญหาที่ 3: โครงการพลังงานหมุนเวียนและมาตรการประสิทธิภาพพลังงาน (energy efficiency – EE) โดยเฉพาะโครงการระดับชุมชนและครัวเรือน ยังต้องการกลไกสนับสนุนทางการเงิน

นโยบายที่ 8: ออกมาตรการสนับสนุนการผ่อนชำระค่าติดตั้งพลังงานแสงอาทิตย์และอุปกรณ์ประหยัดพลังงานระดับชุมชนและครัวเรือน ผ่านบิลค่าไฟ (on-bill financing – OBF)

นโยบายที่ 9: ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศลดน้ำหนักความเสี่ยง (risk weights) สำหรับโครงการพลังงานหมุนเวียนและมาตรการประสิทธิภาพพลังงาน จาก 100% เป็น 50%

นโยบายที่ 10: ทยอยยกเลิกมาตรการสนับสนุนฟอสซิลโดยรัฐ (subsidies) เปลี่ยนมาให้สิทธิประโยชน์ทางภาษี เพื่อสนับสนุนพลังงานหมุนเวียนและมาตรการประสิทธิภาพลังงานแทน

The effects of global boiling are adversely impacting Thai society and the economy, including high heat stress, water scarcity, and flooding. The World Bank estimates that Thailand's gross domestic product (GDP) could decline by 7-14% by 2050 if timely and adequate climate adaptation investment is not undertaken.

As Thailand prepares to form a new government following the general election in February 2026, Fair Finance Thailand (FFT) and Climate Finance Network Thailand (CFNT) propose that climate finance must be included as a core agenda of the incoming government.
Accordingly, FFT and CFNT jointly propose ten financial and finance-related policies to drive Thailand’s just energy transition, namely by addressing three key problem areas.

● Problem Area 1: Climate adaptation investment in Thailand is insufficient and untimely compared to the scale of climate impacts. Thailand's NDC 3.0 also does not specify practices or guidelines consistent with just transition principles, and risks being dominated by the demands of interest groups

Policy Recommendation 1: Define clear criteria for the Climate Fund in Thailand’s Change Act—emphasizing support for climate adaptation activities for communities, vulnerable groups, fossil industry workers, and SMEs according to just transition principles.

Policy Recommendation 2: Prioritize state climate mitigation investments based on cost-effectiveness principles and establish criteria for supporting Net Zero investments according to scientists' recommendations, not according to the demands of interest groups.

Policy Recommendation 3: Support the development of new climate finance innovations, especially for climate adaptation as well as loss and damage compensation

● Problem Area 2: Many financial institutions continue to provide financial support to fossil power plants and large hydropower projects

Policy Recommendation 4: Expedite the passing of the Climate Change Act and announce the implementation of mandatory carbon pricing mechanisms for the energy sector.

Policy Recommendation 5: Announce that all coal-fired power plants must be phased out by 2035.

Policy Recommendation 6: The Thailand Taxonomy working group should fully apply the DNSH criteria from the EU Taxonomy to hydropower projects in the Thailand Taxonomy.

Policy Recommendation 7: The Bank of Thailand should require all banks to develop transition plans for loan and investment portfolios in the energy sector.

● Problem Area 3: Renewable energy projects and energy efficiency (EE) measures, especially community and household-level projects, still need financial support mechanisms

Policy Recommendation 8: Issue measures supporting instalment payment for solar energy and energy-saving equipment installation at the community and household levels through electricity bills.

Policy Recommendation 9: The Bank of Thailand should announce a reduction in risk weights for renewable energy projects and energy efficiency measures from 100% to 50%.

Policy Recommendation 10: Gradually eliminate state fossil fuel subsidies and instead provide tax benefits to support renewable energy and energy efficiency measures.